Waarom vruchtbaarheidsklinieken naar de BMI kijken
De BMI (body mass index) is een snelle manier om gewicht met lengte te vergelijken. Hij kan op zichzelf uw gezondheid niet beschrijven, maar in grote groepen vrouwen hangt hij samen met drie dingen die voor ivf belangrijk zijn:
- Kans op succes. Zowel een hoge als een lage BMI hangt samen met lagere zwangerschaps- en geboortecijfers na ivf. Gewicht beïnvloedt hormonen, de ovulatie en hoe de eierstokken reageren op stimulatiemedicatie.
- Zwangerschapsrisico’s. Een hogere BMI verhoogt het risico op een miskraam, zwangerschapsdiabetes, pre-eclampsie en een keizersnede. Klinieken willen dat de zwangerschap na ivf zo veilig mogelijk verloopt.
- Veiligheid van de ingreep. De eicelpunctie gebeurt meestal onder sedatie. Bij een hogere BMI zijn sedatie en het vrijhouden van de luchtweg lastiger, en kunnen de eierstokken op de echo moeilijker te zien en te bereiken zijn. Sommige klinieken stellen hun grens mede om deze reden.
Weet u uw getal niet zeker? De BMI calculator voor vrouwen berekent het in een paar seconden uit uw lengte en gewicht.
BMI-eisen voor ivf in het VK (NHS en NICE)
De NICE-richtlijn over vruchtbaarheid (CG156) adviseert dat de BMI van een vrouw idealiter tussen 19 en 30 ligt voordat zij met geassisteerde voortplanting begint, en dat een BMI buiten dit bereik de kans op succes waarschijnlijk verkleint. Ook adviseert de richtlijn dat vrouwen met een BMI van 30 of meer die zwanger willen worden te horen krijgen dat afvallen hun kansen waarschijnlijk verbetert, en dat vrouwen met een BMI onder 19 en een onregelmatige of afwezige menstruatie baat kunnen hebben bij aankomen.
NICE geeft het klinische advies; lokale NHS-inkopers beslissen wie vergoed krijgt. De meeste regio’s gebruiken het bereik 19–30 als voorwaarde voor door de NHS vergoede ivf, dus een vrouw met een BMI van 31 kan worden gevraagd eerst af te vallen voordat ze wordt doorverwezen. De criteria verschillen per regio, dus vraag het na bij uw huisarts of lokale vruchtbaarheidskliniek.
Privéklinieken zijn flexibeler. Veel Britse privéklinieken behandelen vrouwen met een BMI boven 30, vaak tot ongeveer 35, na een individuele beoordeling. Vergoedingsregels en klinische veiligheidsgrenzen zijn niet hetzelfde.
BMI-grenzen voor ivf in de VS en elders
In de VS bestaat geen nationale BMI-regel voor ivf. Elke kliniek bepaalt haar eigen beleid, meestal op basis van de veiligheid van sedatie in de eigen faciliteit en de eigen resultaten. Veelvoorkomende patronen zijn:
| BMI | Wat veel klinieken doen |
|---|---|
| Onder 18,5 | Behandeling mogelijk, maar u krijgt mogelijk het advies eerst aan te komen, vooral bij een onregelmatige menstruatie. |
| 18,5 tot 29,9 | Geen BMI-gebonden beperking. |
| 30 tot 34,9 | Meestal geaccepteerd; u krijgt mogelijk voorlichting over risico’s en gewicht. |
| 35 tot 39,9 | Door veel klinieken geaccepteerd, soms met een extra beoordeling door de anesthesioloog of een eicelpunctie in het ziekenhuis. |
| 40 of meer | Veel klinieken weigeren of stellen de behandeling uit; sommige accepteren na een specialistische beoordeling. |
De American Society for Reproductive Medicine (ASRM) heeft gesteld dat obesitas alleen geen reden mag zijn om een vruchtbaarheidsbehandeling te weigeren, maar dat vrouwen met obesitas voorlichting over de risico’s en ondersteuning bij hun gewicht moeten krijgen. In de praktijk liggen de meeste Amerikaanse bovengrenzen ergens tussen 35 en 40, en een paar klinieken gaan hoger. Andere landen stellen hun eigen regels, dus de enige grens die voor u telt, is die van uw kliniek.
Wat deze BMI-grenzen in ponden betekenen
Deze tabel toont het gewicht bij elke gangbare ivf-grens voor een reeks lengtes (gewicht in lb = BMI × lengte in inches² ÷ 703, afgerond op het dichtstbijzijnde pond).
| Lengte | BMI 19 | BMI 30 | BMI 35 | BMI 40 |
|---|---|---|---|---|
| 5′0″ | 97 lb | 154 lb | 179 lb | 205 lb |
| 5′2″ | 104 lb | 164 lb | 191 lb | 219 lb |
| 5′4″ | 111 lb | 175 lb | 204 lb | 233 lb |
| 5′6″ | 118 lb | 186 lb | 217 lb | 248 lb |
| 5′8″ | 125 lb | 197 lb | 230 lb | 263 lb |
| 5′10″ | 132 lb | 209 lb | 244 lb | 279 lb |
Een vrouw van 5′4″ valt dus binnen het NHS-bereik van 19–30 bij ongeveer 111 tot 175 lb. Voor elke lengte, zie de BMI-tabel voor vrouwen of gezond gewicht voor vrouwen per lengte.
BMI en de slagingskans van ivf: wat onderzoek laat zien
Onderzoeken vinden consequent een verband tussen BMI en de uitkomsten van ivf, al verschillen individuele resultaten sterk:
- Hogere BMI. Een systematische review en meta-analyse uit 2019 (Sermondade et al., Human Reproduction Update) vond dat vrouwen met obesitas na ivf een lager geboortecijfer hadden dan vrouwen met een gezonde BMI. Vrouwen met obesitas hebben ook vaak hogere doses stimulatiemedicatie nodig en er worden mogelijk minder eicellen gewonnen.
- Lagere BMI. Ondergewicht kan de ovulatie verstoren en hangt samen met een hoger risico op vroeggeboorte en een kleinere baby. Het bewijs over de slagingskans van ivf bij een lage BMI is minder duidelijk dan bij een hoge BMI, maar NICE hanteert toch een ondergrens van 19.
- Het is een geleidelijke helling, geen afgrond. De kansen dalen niet ineens bij een BMI van 30 of 35. Het risico stijgt geleidelijk, en veel vrouwen met een hogere BMI worden met succes zwanger na ivf.
Leeftijd blijft de grootste afzonderlijke factor voor het slagen van ivf. Voor een vrouw van eind dertig kan lang wachten om af te vallen meer kosten dan het oplevert, en daarom is de timing van de behandeling een beslissing die u met uw specialist neemt.
Wat is de beste BMI voor ivf?
Er is niet één “beste” BMI voor ivf. NICE adviseert om vóór de behandeling te streven naar een BMI tussen 19 en 30, en gemiddeld zijn de uitkomsten het best in het standaard gezonde bereik van 18,5 tot 24,9, waarbij de kansen geleidelijk afnemen naarmate de BMI daarboven stijgt. Maar de BMI is maar één factor: uw leeftijd, ovariële reserve (bijvoorbeeld uw AMH-waarde en het aantal antrale follikels), de oorzaak van de onvruchtbaarheid en de zaadkwaliteit wegen meestal zwaarder.
In de praktijk is dit een nuttige manier om erover na te denken:
- BMI 19 tot 30: binnen het door NICE geadviseerde bereik; de meeste klinieken zullen u niet vragen uw gewicht vóór de behandeling te veranderen.
- BMI 30 tot 35: u krijgt mogelijk advies en ondersteuning bij uw gewicht, maar de behandeling lang uitstellen is misschien niet in uw belang, vooral boven de 35 jaar.
- BMI boven 35, of onder 19: bespreek de afweging van risico’s met uw kliniek. Afhankelijk van uw leeftijd kan een korte voorbereidingsperiode, een verwijzing naar een programma voor gewichtsbeheersing of een eicelpunctie in het ziekenhuis worden voorgesteld.
De BMI calculator voor vrouwen toont ook uw gezonde gewichtsbereik voor uw lengte, wat u kan helpen zien hoe ver u van de grens van een kliniek af zit.
Verbetert afvallen vóór ivf de slagingskans?
Minder dan veel mensen denken. Gerandomiseerde onderzoeken, de sterkste vorm van bewijs, vonden dat afvalprogramma’s vóór ivf tot echt gewichtsverlies leiden, maar weinig of geen verandering in het aantal geboorten geven:
- Het Noordse onderzoek (Einarsson et al., Human Reproduction, 2017) randomiseerde 317 vrouwen jonger dan 38 met een BMI van 30 tot onder 35. De helft volgde 12 weken een caloriearm vloeibaar dieet (880 kcal per dag), gevolgd door een paar weken gewichtsstabilisatie vóór ivf; de andere helft begon direct met ivf. De dieetgroep verloor gemiddeld ongeveer 9 kg meer, maar het aantal geboorten verschilde niet significant tussen de groepen. Een vervolgstudie (Kluge et al., 2019) vond ook geen toename van het cumulatieve aantal geboorten.
- Het LIFEstyle-onderzoek (Mutsaerts et al., NEJM, 2016) vond dat een leefstijlprogramma van zes maanden vóór een vruchtbaarheidsbehandeling het aantal geboorten binnen twee jaar niet verhoogde, al werden meer vrouwen in de leefstijlgroep op natuurlijke wijze zwanger.
Dat betekent niet dat gewicht er niet toe doet. Afvallen kan de ovulatie herstellen, de bloeddruk en bloedsuiker verbeteren en sommige zwangerschapsrisico’s verlagen, en het kan u helpen aan de criteria van een kliniek of financier te voldoen. Wat de onderzoeken suggereren, is dat voor vrouwen van in de dertig met een BMI van 30–35 een lang uitstel om af te vallen de kans op succes van ivf zelf waarschijnlijk niet vergroot, en de wachttijd telt, omdat de kwaliteit van eicellen met de leeftijd afneemt. Dit is een gesprek om met uw specialist te voeren, op basis van uw eigen leeftijd en testuitslagen.
Afslankmedicijnen en chirurgie vóór ivf
Nieuwere medicijnen zoals semaglutide (Wegovy, Ozempic) kunnen tot aanzienlijk gewichtsverlies leiden, en sommige vrouwen gebruiken ze vóór een vruchtbaarheidsbehandeling. Ze zijn niet goedgekeurd voor gebruik tijdens de zwangerschap. De Amerikaanse productinformatie van Wegovy adviseert om er minstens 2 maanden vóór een geplande zwangerschap mee te stoppen, omdat het medicijn wekenlang in het lichaam blijft. Die periode moet in uw ivf-planning worden ingebouwd, ook vóór een embryoterugplaatsing, dus plan het samen met zowel uw voorschrijver als uw vruchtbaarheidskliniek.
Voor vrouwen met een BMI van 35 of meer, vooral met aandoeningen zoals diabetes type 2, kan bariatrische chirurgie (maagverkleining) een optie zijn; de richtlijn van ASMBS en IFSO uit 2022 adviseert dit te overwegen vanaf een BMI van 35. Na de operatie daalt het gewicht vele maanden lang snel en verandert de opname van voedingsstoffen, dus u krijgt meestal het advies een zwangerschap uit te stellen tot uw gewicht stabiel is. Vraag uw chirurgisch team hoe lang u moet wachten en welke vitaminecontroles u nodig heeft.
Wat u ook kiest, slik foliumzuur vanaf vóór de conceptie en vertel uw kliniek over elk medicijn en supplement dat u gebruikt.
BMI, PCOS en uw partner
Polycysteus ovariumsyndroom (PCOS) komt vaak voor bij vrouwen die een vruchtbaarheidsbehandeling ondergaan, en veel vrouwen met PCOS hebben een hogere BMI. PCOS kan een sterkere reactie op stimulatiemedicatie en een hoger risico op ovarieel hyperstimulatiesyndroom betekenen, dus klinieken gebruiken vaak aangepaste protocollen. Ons artikel over PCOS en BMI legt uit hoe gewicht en PCOS op elkaar inwerken.
Het gewicht van uw partner telt ook. NICE adviseert dat mannen met een BMI van 30 of meer te horen krijgen dat hun vruchtbaarheid waarschijnlijk verminderd is. Probeert u het als stel, dan zijn gezonde veranderingen die u samen maakt makkelijker vol te houden en helpen ze aan beide kanten.
Kunt u ivf krijgen met een BMI van 35 of meer?
Vaak wel, maar niet overal. NHS-vergoeding is boven een BMI van 30 meestal niet beschikbaar, terwijl veel privéklinieken en Amerikaanse klinieken vrouwen tot een BMI van 35–40 accepteren. Boven 40 gaan minder klinieken door zonder eerst gewichtsverlies, vooral vanwege de veiligheid van sedatie en zwangerschapsrisico’s.
Is uw BMI 35 of meer, dan helpt het om elke kliniek direct te vragen:
- Wat is uw BMI-bovengrens, en geldt die voor vergoeding, anesthesie of slagingskansen?
- Waar vindt de eicelpunctie plaats, en is er een anesthesioloog aanwezig?
- Raadt u aan eerst af te vallen, en hoeveel verschil zou dat op mijn leeftijd maken?
- Is het nu invriezen van eicellen of embryo’s, met latere terugplaatsing, een optie?
Praktische stappen vóór ivf
Heeft uw kliniek u gevraagd uw gewicht te veranderen, dan kan een kleine verandering genoeg zijn. Van een BMI van 32 naar 30 gaan bij 5′4″ betekent ongeveer 12 lb verliezen. Een rustige, gestage aanpak werkt het best:
- Stel een realistisch doel. Zelfs 5–10% van uw lichaamsgewicht verliezen kan de ovulatie en uw algemene gezondheid verbeteren. Crashdiëten en zeer caloriearme plannen worden afgeraden tijdens de voorbereiding op een zwangerschap, tenzij onder begeleiding.
- Eet regelmatige, gevarieerde maaltijden met veel groente, volkoren producten en eiwit, en minder suikerhoudende dranken.
- Beweeg de meeste dagen. Ongeveer 150 minuten matige beweging per week, zoals stevig wandelen, ondersteunt uw gewicht en insulinegevoeligheid.
- Heeft u ondergewicht, werk dan met uw arts of een diëtist aan geleidelijk aankomen, vooral als uw menstruatie onregelmatig is.
- Begin met foliumzuur en bespreek eventuele medicijnen met uw arts. Met sommige afslankmedicijnen moet ruim voordat u zwanger probeert te worden worden gestopt, dus vraag het na voordat u er een start of mee doorgaat.
Een groot Nederlands onderzoek (de LIFEstyle-studie, gepubliceerd in 2016) vond dat een leefstijlprogramma vóór een vruchtbaarheidsbehandeling op zichzelf het aantal geboorten binnen twee jaar niet verhoogde, al hielp het vrouwen wel om op natuurlijke wijze zwanger te worden. Afvallen kan helpen, maar het is geen garantie, en het mag niet ten koste gaan van stress of ongezond eten. Voor een breder overzicht van veilige aanpakken, zie hoe u uw BMI verlaagt, en voor wat daarna komt, gewichtstoename tijdens de zwangerschap.
Praat met uw vruchtbaarheidsspecialist. Dit artikel geeft algemene informatie, geen medisch advies. Uw specialist kan uw BMI afwegen tegen uw leeftijd, ovariële reserve en medische voorgeschiedenis. Voelt nadenken over gewicht belastend, of heeft u een voorgeschiedenis van verstoord eetgedrag, vertel het dan aan uw zorgteam zodat zij u kunnen ondersteunen.
Veelgestelde vragen
Wat is de BMI-grens voor ivf?
Er is geen universele grens. In het VK adviseert NICE een BMI van 19–30 en de meeste NHS-regio’s eisen dit voor vergoede ivf. Privéklinieken en Amerikaanse klinieken stellen hun eigen grenzen, meestal tussen 35 en 40.
Kan ik via de NHS ivf krijgen met een BMI boven 30?
Meestal niet. De meeste NHS-regio’s eisen een BMI tussen 19 en 30 voor vergoede ivf, dus u wordt mogelijk eerst doorverwezen voor ondersteuning bij uw gewicht. De criteria verschillen per regio, dus vraag het na bij uw huisarts.
Heeft de BMI invloed op de slagingskans van ivf?
Ja. Onderzoek koppelt een hogere BMI aan een lager aantal geboorten na ivf, en ondergewicht kan de kansen ook verkleinen. Het effect is geleidelijk, en leeftijd heeft een grotere invloed dan de BMI.
Kunt u ivf doen met een BMI van 35?
Veel privéklinieken en Amerikaanse klinieken accepteren vrouwen met een BMI van 35, al geldt NHS-vergoeding dan meestal niet. U krijgt mogelijk voorlichting over risico’s en extra controles vóór de eicelpunctie.
Waarom telt de BMI bij de eicelpunctie?
De eicelpunctie gebeurt meestal onder sedatie. Bij een hogere BMI zijn sedatie en ademhalingsondersteuning complexer en kunnen de eierstokken op de echo moeilijker te bereiken zijn, dus sommige klinieken stellen grenzen voor de veiligheid.
Wat is de ideale BMI voor ivf?
NICE adviseert een BMI van 19–30 vóór ivf, en gemiddeld zijn de uitkomsten het best tussen ongeveer 18,5 en 24,9. Leeftijd, ovariële reserve en de oorzaak van de onvruchtbaarheid beïnvloeden uw kansen meestal meer dan een paar BMI-punten.
Moet ik afvallen vóór ivf?
Dat hangt af van uw BMI, leeftijd en kliniek. Afvallen kan nodig zijn om aan vergoedings- of veiligheidsgrenzen te voldoen en kan uw algemene gezondheid verbeteren, maar gerandomiseerde onderzoeken bij vrouwen met een BMI van 30–35 vonden dat lijnen vóór ivf het aantal geboorten niet significant verhoogde. Bespreek de afweging met uw specialist.
Mag ik Wegovy of Ozempic gebruiken vóór ivf?
Sommige vrouwen gebruiken deze medicijnen om vóór de behandeling af te vallen, maar ze moeten vóór de zwangerschap worden gestopt. De Amerikaanse productinformatie van Wegovy adviseert minstens 2 maanden vóór een geplande zwangerschap te stoppen. Plan de timing met uw voorschrijver en vruchtbaarheidskliniek.
Bronnen
- NICE – Fertility problems: assessment and treatment (CG156)
- Practice Committee of the ASRM. Obesity and reproduction: a committee opinion. Fertil Steril 2021;116:1266–1285
- Sermondade N et al. Female obesity is negatively associated with live birth rate following IVF: a systematic review and meta-analysis. Hum Reprod Update 2019;25:439–451
- Einarsson S et al. Weight reduction intervention for obese infertile women prior to IVF: a randomized controlled trial. Hum Reprod 2017;32:1621–1630
- Kluge L et al. Cumulative live birth rates after weight reduction in obese women scheduled for IVF: follow-up of a randomized controlled trial. Hum Reprod Open 2019;2019(4):hoz030
- Mutsaerts MAQ et al. Randomized trial of a lifestyle program in obese infertile women. N Engl J Med 2016;374:1942–1953
- FDA – Wegovy (semaglutide) prescribing information, 2021 (section 8.1, pregnancy)
- Eisenberg D et al. 2022 ASMBS and IFSO: Indications for metabolic and bariatric surgery. Surg Obes Relat Dis 2022;18:1345–1356
- Teede HJ et al. Recommendations from the 2023 International Evidence-based Guideline for the Assessment and Management of Polycystic Ovary Syndrome. J Clin Endocrinol Metab 2023;108:2447–2469
- CDC – Adult BMI categories
- WHO – Physical activity fact sheet