Wat is de taille-heupratio?
De taille-heupratio (WHR) is uw buikomvang gedeeld door uw heupomvang. Een lager getal betekent een smalle taille ten opzichte van uw heupen; een hoger getal betekent dat meer van uw gewicht rond uw middel zit.
Dat onderscheid is belangrijk, omdat vet rond de buik, inclusief het viscerale vet rond uw organen, sterker samenhangt met diabetes type 2, hoge bloeddruk en hartziekten dan vet op heupen en dijen. Twee vrouwen met hetzelfde gewicht en dezelfde BMI kunnen een heel andere ratio hebben, en een heel ander risicoprofiel. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) beoordeelde het bewijs in een expertconsultatie in 2008 en stelde de grenzen vast die de meeste artsen nu nog gebruiken.
Wat is een gezonde taille-heupratio voor vrouwen?
De WHO gebruikt voor vrouwen één grens: een ratio van 0.85 of hoger wijst op een sterk verhoogd risico op stofwisselingscomplicaties. Onder 0.85 geldt als het bereik met een lager risico.
| Maat (vrouwen) | Lager risico | Verhoogd risico | Sterk verhoogd risico |
|---|---|---|---|
| Taille-heupratio | Onder 0.85 | – | 0.85 of hoger |
| Buikomvang | 80 cm (31.5 in) of minder | Boven 80 cm (31.5 in) | Boven 88 cm (34.6 in) |
Het WHO-rapport merkt op dat deze grenzen vooral zijn afgeleid uit studies bij mensen van Europese afkomst, en dat de beste grenzen per bevolkingsgroep kunnen verschillen. In de VS gebruikt het NIH voor vrouwen één grens voor de buikomvang: meer dan 35 in (88 cm).
Gezonde buikomvang voor vrouwen
Meet u maar één ding, meet dan uw buikomvang. Een buikomvang van 80 cm (ongeveer 31.5 in) of minder valt volgens het WHO-rapport in het bereik met een lager risico, boven 80 cm is het risico verhoogd en boven 88 cm (ongeveer 35 in) sterk verhoogd. De buikomvang alleen houdt geen rekening met uw bouw, en daar komen de ratio’s in beeld.
Zo meet u uw taille en heupen
U heeft een flexibel meetlint nodig en een spiegel, of iemand die helpt. Draag dunne kleding of meet op de blote huid.
Taille
- Sta rechtop met de voeten dicht bij elkaar en ontspannen armen.
- Zoek de onderkant van uw onderste rib en de bovenkant van uw heupbeen (de bekkenkam). Het WHO-protocol meet halverwege die twee punten. Dat is vaak, maar niet altijd, het smalste punt.
- Adem rustig uit en meet aan het eind van een normale uitademing. Trek uw buik niet in.
Heupen
- Houd uw voeten bij elkaar.
- Meet rond het breedste deel van uw billen; kijk van opzij in een spiegel om het te vinden.
Houd het meetlint bij beide metingen overal horizontaal, strak maar zonder in de huid te drukken. Meet twee keer en neem het gemiddelde; verschillen de twee metingen meer dan ongeveer 1 cm, meet dan opnieuw. Gebruik voor beide dezelfde eenheid.
Uw buikomvang kan over de dag en tijdens uw cyclus een inch of meer veranderen. Om te vergelijken meet u ’s ochtends voor het eten, op een vergelijkbaar moment in uw cyclus.
Zo berekent u uw taille-heupratio
Taille-heupratio = buikomvang ÷ heupomvang
Een vrouw met een buikomvang van 30 in en een heupomvang van 40 in heeft bijvoorbeeld een ratio van 30 ÷ 40 = 0.75, ruim onder de WHO-grens. In het metrische stelsel geven een buikomvang van 76 cm en een heupomvang van 102 cm de uitkomst 76 ÷ 102 = 0.75.
Neem nu een vrouw met een buikomvang van 36 in en een heupomvang van 41 in: 36 ÷ 41 = 0.88. Dat is boven 0.85, en haar buikomvang van 36 in (91 cm) ligt ook boven de grens van 88 cm, dus beide maten wijzen dezelfde kant op.
Omdat de eenheden tegen elkaar wegvallen, is de ratio hetzelfde in centimeters of inches, zolang u ze niet door elkaar gebruikt.
Taille-heupratiotabel voor vrouwen
Deze tabel toont bij elke heupomvang de buikomvang waarbij uw ratio de WHO-grens van 0.85 bereikt. Is uw buikomvang kleiner dan het getal in de middelste kolom, dan ligt uw ratio onder 0.85.
| Heupomvang | Ratio onder 0.85 als uw buikomvang kleiner is dan | Ratio 0.85 of hoger bij een buikomvang van |
|---|---|---|
| 34 in (86 cm) | 28.9 in (73 cm) | 28.9 in of meer |
| 36 in (91 cm) | 30.6 in (78 cm) | 30.6 in of meer |
| 38 in (97 cm) | 32.3 in (82 cm) | 32.3 in of meer |
| 40 in (102 cm) | 34 in (86 cm) | 34 in of meer |
| 42 in (107 cm) | 35.7 in (91 cm) | 35.7 in of meer |
| 44 in (112 cm) | 37.4 in (95 cm) | 37.4 in of meer |
| 46 in (117 cm) | 39.1 in (99 cm) | 39.1 in of meer |
| 48 in (122 cm) | 40.8 in (104 cm) | 40.8 in of meer |
| 50 in (127 cm) | 42.5 in (108 cm) | 42.5 in of meer |
Merk op dat bij bredere heupen de buikomvang boven de grens van 88 cm (35 in) kan liggen terwijl de ratio onder 0.85 blijft. Daarom is het zinvol naar uw buikomvang op zich te kijken én naar de ratio, in plaats van op één getal te vertrouwen.
Is een taille-heupratio van 0.8 goed voor een vrouw?
Kort antwoord: ja. Elke ratio onder 0.85 valt voor vrouwen in het WHO-bereik met een lager risico, en 0.8 ligt daar ruim onder. De WHO maakt onder 0.85 geen verdere onderverdeling, dus een ratio van 0.70 is volgens geen enkele officiële indeling ‘gezonder’ dan 0.80. Controleer ook uw buikomvang op zich, want een grote buikomvang kan nog steeds van belang zijn.
Hier ziet u de uitkomsten van enkele veelvoorkomende maten:
| Buikomvang | Heupomvang | Ratio | Wat het laat zien |
|---|---|---|---|
| 28 in (71 cm) | 38 in (97 cm) | 0.74 | Onder 0.85; buikomvang onder 80 cm |
| 32 in (81 cm) | 40 in (102 cm) | 0.80 | Onder 0.85; buikomvang net boven 80 cm (verhoogd risico op basis van alleen de buikomvang) |
| 34 in (86 cm) | 42 in (107 cm) | 0.81 | Onder 0.85; buikomvang boven 80 cm, net onder 88 cm |
| 37 in (94 cm) | 46 in (117 cm) | 0.80 | Ratio onder 0.85, maar buikomvang boven 88 cm: een gezondheidscontrole is zinvol |
| 35 in (89 cm) | 40 in (102 cm) | 0.88 | Ratio en buikomvang allebei boven de WHO-grenzen |
| 40 in (102 cm) | 44 in (112 cm) | 0.91 | Ratio en buikomvang allebei ruim boven de grenzen |
De vierde rij laat zien waarom één getal niet genoeg is: een vrouw met brede heupen kan een geruststellende ratio hebben terwijl haar buikomvang toch in het bereik met een sterk verhoogd risico valt.
Wat is de ‘perfecte’ taille-heupratio voor vrouwen?
Kort antwoord: er is geen perfecte ratio voor uw gezondheid. Het getal 0.7 dat vaak online verschijnt, komt uit onderzoek naar aantrekkelijkheid, niet uit de geneeskunde. Voor de gezondheid is de WHO-grens eenvoudigweg onder 0.85, en de meeste vrouwen onder die grens hebben een lager risico, ongeacht hun precieze getal.
Het getal 0.7 gaat terug op psychologisch onderzoek, te beginnen met Singh (Journal of Personality and Social Psychology, 1993), waarin mensen tekeningen van vrouwenlichamen moesten beoordelen. De voorkeuren in die onderzoeken verschillen per cultuur en veranderen in de loop van de tijd. Ze zeggen niets over hoe gezond een bepaalde vrouw is. Lichaamsvorm wordt bepaald door genen, afkomst, hormonen en leeftijd, en een ratio van 0.82 is geen probleem dat moet worden opgelost.
Taille-heupratio bij vrouwen vergeleken met mannen
Voor vrouwen en mannen gelden verschillende grenzen, omdat vrouwen van nature meer vet op de heupen en dijen hebben. Het WHO-rapport uit 2008 gebruikt:
| Maat | Vrouwen | Mannen |
|---|---|---|
| Taille-heupratio, sterk verhoogd risico | 0.85 of meer | 0.90 of meer |
| Buikomvang, verhoogd risico | Boven 80 cm (31.5 in) | Boven 94 cm (37 in) |
| Buikomvang, sterk verhoogd risico | Boven 88 cm (34.6 in) | Boven 102 cm (40 in) |
Gebruik de waarden voor vrouwen, ook als online calculators standaard één grens hanteren. Het WHO-rapport merkt ook op dat lagere grenzen voor de buikomvang beter kunnen passen bij sommige Aziatische bevolkingsgroepen. Dat sluit aan bij de lagere BMI-grenzen die voor Aziatische vrouwen worden gebruikt.
Verandert de taille-heupratio met de leeftijd en de overgang?
Kort antwoord: hij stijgt vaak. De WHO gebruikt op elke volwassen leeftijd dezelfde grens van 0.85, maar tijdens de overgang krijgen veel vrouwen meer vet rond de taille en verliezen ze wat vetvrij weefsel, ook als hun gewicht nauwelijks verandert. Daardoor stijgt de ratio, wat het meten ervan vooral vanaf het moment dat u halverwege de 40 bent nuttig maakt.
De Study of Women's Health Across the Nation (SWAN), die vrouwen tijdens de overgang volgde, wees uit dat de vetmassa tijdens de overgang toenam en de vetvrije massa afnam, terwijl ook de buikomvang toenam (Greendale et al., JCI Insight 2019). De veranderingen begonnen vóór de laatste menstruatie en stabiliseerden een paar jaar daarna.
Beweging en krachttraining zijn in deze fase de nuttigste hulpmiddelen. Lees meer bij gewichtstoename tijdens de overgang en BMI voor oudere vrouwen.
Appel of peer: wat uw lichaamsvorm betekent
De ratio is een eenvoudige manier om uw lichaamsvorm in een getal uit te drukken:
- Appelvorm (hogere ratio, rond 0.85 of meer): meer gewicht rond het middel. Dit patroon hangt samen met meer visceraal vet en een hoger risico op hart- en stofwisselingsziekten.
- Peervorm (lagere ratio): meer gewicht op heupen, billen en dijen. Vet dat hier wordt opgeslagen, geldt over het algemeen als minder schadelijk voor de stofwisseling.
Vorm hangt deels af van genen, afkomst en hormonen, en is geen oordeel over hoe u eruitziet. Oestrogeen bevordert vetopslag op heupen en dijen, en dat is een van de redenen dat veel vrouwen na de overgang meer een appelvorm krijgen, ook als hun gewicht ongeveer gelijk blijft. Herkent u dat, zie dan BMI na de overgang.
In de grote INTERHEART-studie naar hartinfarcten in 52 landen (Yusuf et al., Lancet 2005) hing de taille-heupratio sterker samen met het risico op een hartinfarct dan de BMI, bij zowel vrouwen als mannen.
Taille-heupratio of taille-lengteratio
Beide ratio’s schatten buikvet, maar ze werken verschillend:
| Maat | Gezond voor vrouwen | Sterke punten | Beperkingen |
|---|---|---|---|
| Taille-heupratio | Onder 0.85 (WHO) | Toont vetverdeling en lichaamsvorm | Twee metingen; de heupomvang verschilt met bouw, spieren en vet, dus de ratio kan gelijk blijven als u gelijkmatig aankomt of afvalt |
| Taille-lengteratio | Onder 0.5 (NICE) | Eén grens voor iedereen; de lengte verandert niet, dus veranderingen in de ratio weerspiegelen uw buikomvang | Vraagt een nauwkeurige lengte en een consequente meetmethode voor de taille |
| BMI | 18.5–24.9 | Snel en veel gebruikt | Toont niet waar vet zit |
De Britse NICE-richtlijnen adviseren nu voor volwassenen de taille-lengteratio naast de BMI, vooral omdat die makkelijker te meten en te interpreteren is. De taille-heupratio blijft nuttig, vooral om de lichaamsvorm te begrijpen. Voor een tabel met buikomvang per lengte en meer uitleg, zie onze gids over de taille-lengteratio voor vrouwen.
Zo verbetert u uw taille-heupratio
U kunt niet kiezen waar uw lichaam vet verliest, en buikspieroefeningen maken uw taille niet plaatselijk slanker. Maar visceraal vet reageert meestal goed op algemene veranderingen in gewoontes, vaak al voordat de weegschaal veel beweegt:
- Minstens 150 minuten matig intensief bewegen per week, zoals stevig wandelen, fietsen of zwemmen, zoals de WHO adviseert.
- Krachttraining op twee of meer dagen per week, die helpt om spieren te behouden.
- Maaltijden rond groente, vezels en eiwit, met minder suikerhoudende dranken en geraffineerde koolhydraten.
- Minder alcohol en voldoende slaap, die allebei samenhangen met de buikomvang.
Meet om de paar weken in plaats van elke dag. Streef naar gewoontes die u volhoudt, niet naar snelle verandering. Maakt het meten van uw lichaam u angstig of houdt het u te veel bezig, stop er dan gerust mee en praat met uw huisarts. Om te zien hoe uw buikomvang zich verhoudt tot uw totale gewicht, gebruikt u de BMI calculator voor vrouwen, die ook uw vetpercentage en taille-lengteratio schat. Lees ook: vetpercentage voor vrouwen en gezond gewicht voor vrouwen per lengte.
Wanneer naar de huisarts?
Vraag om een gezondheidscontrole als uw ratio 0.85 of hoger is, uw buikomvang boven 88 cm (35 in) ligt, of uw buikomvang in korte tijd duidelijk is toegenomen. Een snelle toename van de buikomvang met een opgeblazen gevoel, pijn of veranderingen in de stoelgang moet snel worden onderzocht, omdat dit niet altijd door vet komt. Lees de medische disclaimer voor uitleg over het gebruik van deze gids.
Een screeningsinstrument, geen diagnose. Een ratio van 0.85 of hoger, of een buikomvang boven 88 cm (35 in), is een reden om uw huisarts te vragen naar een controle van uw bloeddruk, bloedsuiker en cholesterol, geen reden tot paniek.
Veelgestelde vragen
Wat is een goede taille-heupratio voor een vrouw?
Onder 0.85, volgens de WHO. Een ratio van 0.85 of hoger hangt samen met een sterk verhoogd risico op hartziekten en diabetes type 2.
Hoe bereken ik mijn taille-heupratio?
Meet uw buikomvang halverwege uw onderste rib en de bovenkant van uw heupbeen, meet uw heupen op het breedste deel van uw billen, en deel de buikomvang door de heupomvang. Bijvoorbeeld 30 in ÷ 40 in = 0.75.
Wat is een gezonde buikomvang voor een vrouw?
De WHO koppelt een buikomvang boven 80 cm (31.5 in) aan een verhoogd risico en boven 88 cm (ongeveer 35 in) aan een sterk verhoogd risico. Een persoonlijker doel is een buikomvang onder de helft van uw lengte.
Is de taille-heupratio beter dan de BMI?
Hij laat iets zien wat de BMI niet kan: waar uw vet zit. Grote studies vonden dat hij het risico op een hartinfarct beter voorspelt dan de BMI. De BMI en een buikmaat samen geven het volledigste beeld.
Is een taille-heupratio van 0.7 ideaal?
Niet voor de gezondheid. Het getal 0.7 komt uit onderzoek naar aantrekkelijkheid. De WHO-grens voor de gezondheid van vrouwen is onder 0.85, en er is geen officieel vastgesteld gezondheidsvoordeel van een ratio die daar ruim onder ligt.
Welke taille-heupratio is normaal voor vrouwen?
Elke ratio onder 0.85 valt voor vrouwen in het WHO-bereik met een lager risico. Voor mannen geldt een hogere grens van 0.90, omdat zij minder vet op de heupen hebben.
Stijgt de taille-heupratio na de overgang?
Vaak wel. Tijdens de overgang verschuift vet meestal naar de taille, waardoor de ratio kan stijgen, ook als het gewicht gelijk blijft. De WHO-grens van 0.85 blijft gelden.
Wat is beter: de taille-heupratio of de taille-lengteratio?
Beide zijn nuttig. De taille-lengteratio is eenvoudiger, gebruikt één grens (0.5) voor iedereen en wordt nu door NICE aanbevolen. De taille-heupratio is beter om de lichaamsvorm te beschrijven.
Bronnen
- WHO – Waist circumference and waist–hip ratio: report of a WHO expert consultation, 2008
- NHLBI (NIH) – Assessing your weight and health risk
- Yusuf S et al. Obesity and the risk of myocardial infarction in 27,000 participants from 52 countries: a case-control study (INTERHEART). Lancet 2005;366:1640–1649
- NICE – Overweight and obesity management (waist-to-height ratio)
- Ashwell M, Gunn P, Gibson S. Waist-to-height ratio is a better screening tool than waist circumference and BMI for adult cardiometabolic risk factors: systematic review and meta-analysis. Obes Rev 2012;13:275–286
- Greendale GA et al. Changes in body composition and weight during the menopause transition (SWAN). JCI Insight 2019
- Singh D. Adaptive significance of female physical attractiveness: role of waist-to-hip ratio. J Pers Soc Psychol 1993;65:293–307
- WHO – Physical activity fact sheet