Waarom de BMI vóór de zwangerschap telt
Zorgverleners gebruiken uw BMI vóór de zwangerschap, uw gewicht en lengte vlak voor de conceptie, als eenvoudig vertrekpunt. Hij bepaalt niet of u een gezonde zwangerschap krijgt, en de meeste vrouwen bij elke BMI hebben die ook. Maar gemiddeld brengen zwangerschappen aan de lage en hoge kant van de BMI-schaal meer risico mee, dus uw BMI helpt uw zorgverleners te beslissen welke extra ondersteuning en controles nuttig kunnen zijn.
Hij wordt voor drie dingen gebruikt:
- Uw doel voor gewichtstoename. De Amerikaanse richtlijnen van het Institute of Medicine (IOM) geven per BMI-categorie een andere aanbevolen toename.
- Screening en zorgplanning. Een hogere BMI kan bijvoorbeeld betekenen dat u eerder wordt getest op zwangerschapsdiabetes of dat besproken wordt waar u het beste kunt bevallen.
- Supplementen. In het VK krijgen vrouwen met een BMI van 30 of meer een hogere dosis foliumzuur geadviseerd (meer hierover hieronder).
Weet u uw BMI niet? De BMI calculator voor vrouwen berekent hem in een paar seconden uit uw lengte en gewicht.
Hoe berekent u uw BMI vóór de zwangerschap?
Gebruik uw gewicht van vlak voordat u zwanger werd en uw lengte: BMI = gewicht (kg) ÷ lengte (m)², of gewicht (lb) × 703 ÷ lengte (in)². Weet u uw gewicht van vóór de zwangerschap niet, dan gebruiken uw zorgverleners meestal het gewicht dat bij uw eerste afspraak (intake) is gemeten, bij voorkeur vóór ongeveer 10–13 weken.
Rekenvoorbeeld
Maria is 5′5″ (65 in) en woog vóór de zwangerschap 165 lb. Haar BMI is 165 × 703 ÷ 65² = 115.995 ÷ 4.225 = 27,5. Daarmee valt ze in de categorie overgewicht (25 tot 29,9), dus volgens de IOM-richtlijnen is haar aanbevolen totale toename bij één baby 15–25 lb, en ongeveer 0,5–0,7 lb per week in het tweede en derde trimester.
Als Maria Aziatisch was, zouden haar zorgverleners ook kunnen opmerken dat een BMI van 27,5 het actiepunt voor “hoog risico” van de WHO is voor Aziatische bevolkingsgroepen. De IOM-doelen voor gewichtstoename gebruiken voor iedereen nog steeds de standaardcategorieën, dus het is de moeite waard om uw zorgverleners te vragen hoe uw achtergrond uw eigen controles beïnvloedt.
BMI-grenzen vóór de zwangerschap in ponden
Deze tabel zet de belangrijkste BMI-grenzen om in gewichten voor veelvoorkomende lengtes (afgerond op het dichtstbijzijnde pond). Zoek uw lengte op en kijk in welke band uw gewicht vóór de zwangerschap valt.
| Lengte | BMI 18,5 | BMI 25 | BMI 30 | BMI 35 | BMI 40 |
|---|---|---|---|---|---|
| 4′11″ (150 cm) | 92 lb | 124 lb | 149 lb | 173 lb | 198 lb |
| 5′0″ (152 cm) | 95 lb | 128 lb | 154 lb | 179 lb | 205 lb |
| 5′2″ (157 cm) | 101 lb | 137 lb | 164 lb | 191 lb | 219 lb |
| 5′4″ (163 cm) | 108 lb | 146 lb | 175 lb | 204 lb | 233 lb |
| 5′6″ (168 cm) | 115 lb | 155 lb | 186 lb | 217 lb | 248 lb |
| 5′8″ (173 cm) | 122 lb | 164 lb | 197 lb | 230 lb | 263 lb |
| 5′10″ (178 cm) | 129 lb | 174 lb | 209 lb | 244 lb | 279 lb |
Een vrouw van 5′4″ die vóór de zwangerschap 140 lb woog, zit bijvoorbeeld tussen de kolommen 18,5 en 25, in het gezonde bereik. Voor elke lengte in stappen van 1 inch, zie de BMI-tabel voor vrouwen.
Zwangerschapsrisico’s per BMI vóór de zwangerschap
De categorieën zijn de standaardcategorieën voor volwassenen die de CDC en de WHO gebruiken. De genoemde risico’s zijn de risico’s die richtlijnen van ACOG, de CDC, NICE en het RCOG als vaker voorkomend beschrijven, geen uitkomsten die zeker zullen optreden.
| BMI vóór zwangerschap | Categorie | Wat richtlijnen noemen |
|---|---|---|
| Onder 18,5 | Ondergewicht | Grotere kans op een baby die klein of te vroeg wordt geboren. Menstruatie en ovulatie kunnen bij een laag gewicht onregelmatig zijn. |
| 18,5 tot 24,9 | Gezond gewicht | Laagste gemiddelde risico. Standaardzorg. |
| 25 tot 29,9 | Overgewicht | Iets grotere kans op zwangerschapsdiabetes, hoge bloeddruk en pre-eclampsie. |
| 30 of meer | Obesitas | Grotere kans op een miskraam, zwangerschapsdiabetes, pre-eclampsie, trombose, een keizersnede en een grotere baby, plus sommige aangeboren afwijkingen en doodgeboorte. De risico’s stijgen verder met de BMI. Echo’s kunnen lastiger te beoordelen zijn. |
Dit zijn gemiddelden voor de bevolking. Veel andere dingen tellen even zwaar als de BMI, zoals leeftijd, bloeddruk, bloedsuiker, roken en eerdere zwangerschappen. Uw eigen zorgverleners kunnen u vertellen wat voor u geldt.
BMI en vruchtbaarheid
Gewicht beïnvloedt de hormonen die de ovulatie regelen, dus BMI en vruchtbaarheid hangen aan beide kanten van de schaal samen.
- Een lage BMI, vooral in combinatie met intensief sporten of beperkt eten, kan de menstruatie onregelmatig maken of helemaal laten stoppen, waardoor de ovulatie kan uitblijven. Weer aankomen brengt de cyclus meestal terug.
- Een hogere BMI hangt samen met onregelmatige ovulatie, vaak samen met polycysteus ovariumsyndroom (PCOS), en het kan gemiddeld langer duren om zwanger te worden. Bij vrouwen die niet regelmatig ovuleren kan zelfs een bescheiden gewichtsverlies helpen om de cyclus terug te krijgen.
De BMI telt ook mee bij vruchtbaarheidsbehandelingen: sommige klinieken en zorgstelsels hanteren BMI-grenzen voor ivf. Zie BMI en ivf voor meer informatie. Probeert u al een jaar zwanger te worden (of zes maanden als u 35 of ouder bent), of is uw menstruatie onregelmatig of afwezig, ga dan naar uw arts. U hoeft niet te wachten tot u een bepaalde BMI bereikt om hulp te vragen.
Waarom de BMI tijdens de zwangerschap niet wordt gebruikt
Zodra u zwanger bent, stijgt uw gewicht door uw baby, de placenta, het vruchtwater, extra bloed en borstweefsel, niet alleen door vet. De BMI kan die niet van elkaar scheiden, dus een BMI berekend tijdens de zwangerschap zegt niets nuttigs en er bestaan geen BMI-bereiken voor de zwangerschap.
Daarom vraagt een “BMI-calculator voor zwangerschap” altijd naar uw gewicht vóórdat u zwanger werd. Heeft u zich vooraf niet gewogen, dan wordt meestal uw gewicht bij uw eerste afspraak in de vroege zwangerschap gebruikt. Hetzelfde geldt voor andere lichaamsmaten: tailleomtrek en taille-lengteratio zijn tijdens de zwangerschap niet van toepassing.
Gewichtstoename in de zwangerschap per BMI (in het kort)
De IOM-richtlijnen uit 2009, die door ACOG en de CDC worden gebruikt, adviseren deze totale toename bij één baby:
| BMI vóór zwangerschap | Aanbevolen totale toename |
|---|---|
| Onder 18,5 | 28–40 lb (12,5–18 kg) |
| 18,5 tot 24,9 | 25–35 lb (11,5–16 kg) |
| 25 tot 29,9 | 15–25 lb (7–11,5 kg) |
| 30 of meer | 11–20 lb (5–9 kg) |
Voor doelen per week, tweelingen en uw persoonlijke bereik gebruikt u de calculator voor gewichtstoename in de zwangerschap. Het VK hanteert geen officiële doelen voor gewichtstoename, dus als u daar zorg krijgt, weegt uw verloskundige u mogelijk niet standaard.
BMI vóór de zwangerschap en gewichtstoename bij een tweeling
Bij een tweeling geeft het IOM voorlopige bereiken die hoger liggen dan bij één baby, omdat er twee baby’s, (meestal) twee placenta’s en meer vocht en bloed zijn:
| BMI vóór zwangerschap | Voorlopige totale toename, tweeling |
|---|---|
| Onder 18,5 | Geen richtlijn (te weinig gegevens) |
| 18,5 tot 24,9 | 37–54 lb (17–25 kg) |
| 25 tot 29,9 | 31–50 lb (14–23 kg) |
| 30 of meer | 25–42 lb (11–19 kg) |
Er zijn geen IOM-doelen per week voor tweelingen, dus uw zorgverleners volgen de groei van uw baby’s via echo’s. Had u vóór een tweelingzwangerschap ondergewicht, vraag dan om persoonlijk advies van uw gynaecoloog of een diëtist.
Welke extra zorg krijgt u bij een BMI van 30 of meer?
Een BMI van 30 of meer betekent niet dat er iets misgaat, maar richtlijnen van ACOG (2021), het RCOG (2019) en NICE stellen extra controles voor zodat problemen vroeg worden opgemerkt. Wat u krijgt aangeboden hangt af van waar u woont en uw eigen voorgeschiedenis, maar vaak gaat het om:
- Eerder testen op diabetes. ACOG adviseert vroege screening op diabetes bij vrouwen met overgewicht of obesitas die nog andere risicofactoren hebben (zoals een eerdere baby van meer dan 9 lb, hoge bloeddruk of diabetes in de familie), naast de gebruikelijke test bij 24–28 weken.
- Laaggedoseerde aspirine om het risico op pre-eclampsie te verlagen. De US Preventive Services Task Force (2021) noemt een BMI boven 30 een matige risicofactor. Laaggedoseerde aspirine vanaf 12 weken wordt aanbevolen voor vrouwen met één hoge risicofactor of meer dan één matige risicofactor, zoals obesitas in combinatie met een eerste zwangerschap of een leeftijd van 35 of ouder. Begin niet met aspirine zonder advies van uw arts.
- Bloeddrukmetingen bij elk bezoek, met een manchet van de juiste maat, omdat een te kleine manchet onterecht hoge waarden geeft.
- Een beoordeling van het tromboserisico, omdat obesitas het risico op veneuze trombo-embolie tijdens de zwangerschap en na de bevalling verhoogt. Sommige vrouwen krijgen preventieve injecties aangeboden, vooral na een keizersnede.
- Extra of uitgebreidere echo’s. Echobeelden kunnen bij een hogere BMI lastiger te beoordelen zijn, dus de structurele echo moet soms worden herhaald, en sommige vrouwen krijgen later in de zwangerschap groei-echo’s aangeboden.
- Een gesprek met de anesthesioloog vóór de bevalling. Het RCOG adviseert dat vrouwen met een BMI van 40 of meer vóór de bevalling een anesthesioloog spreken om pijnbestrijding te plannen, inclusief de vraag of een ruggenprik vroeg wordt geplaatst.
Gewogen worden en over de BMI praten kan ongemakkelijk voelen. U mag vragen waarom een controle wordt aangeboden, hoe die uw zorg verandert en of u het getal op de weegschaal liever niet ziet. Respectvolle zorg zonder oordeel hoort bij goede zorg en is geen gunst.
Moet u tijdens de zwangerschap proberen af te vallen?
Over het algemeen niet. Richtlijnen raden af om te lijnen om af te vallen zodra u zwanger bent, ongeacht uw BMI, omdat uw baby een constante aanvoer van voedingsstoffen nodig heeft. Het doel is juist om goed te eten, actief te blijven en binnen het bereik voor uw BMI vóór de zwangerschap aan te komen.
Voor vrouwen met obesitas is het IOM-bereik van 11–20 lb lager dan voor andere groepen, en ACOG merkt op dat sommige vrouwen met obesitas minder aankomen terwijl hun baby toch normaal groeit. Stijgt uw gewicht niet zoals verwacht, of sneller dan verwacht, dan kijken uw zorgverleners naar de groei van uw baby en uw gezondheid samen, niet alleen naar de weegschaal. De meeste vrouwen kunnen veilig matige beweging, zoals wandelen of zwemmen, volhouden of ermee beginnen, ongeveer 150 minuten per week, tenzij hun arts anders adviseert.
Een zwangerschap plannen bij verschillende BMI’s
Er is geen BMI die u moet bereiken voordat u probeert zwanger te worden. Het doel is om zo gezond mogelijk aan de zwangerschap te beginnen, en kleine stappen tellen mee.
Als uw BMI onder 18,5 ligt
Streef naar regelmatige maaltijden met genoeg energie, eiwit en gezonde vetten. Is uw menstruatie onregelmatig, of vindt u het moeilijk om aan eten en gewicht te denken, praat dan met uw arts. Ondersteuning bij zorgen rond eten hoort bij goede zorg vóór de zwangerschap en is er geen belemmering voor.
Als uw BMI 18,5 tot 24,9 is
Blijf doen wat werkt: gevarieerde maaltijden, regelmatig bewegen en foliumzuur slikken vanaf vóór de conceptie.
Als uw BMI 25 of meer is
Wat gewicht verliezen vóór de zwangerschap, als dat bij u past, kan de bovenstaande risico’s verlagen, en NICE adviseert ondersteuning om dit geleidelijk te doen in plaats van met crashdiëten. Veranderingen die helpen ongeacht wat de weegschaal zegt, zijn de meeste dagen actief zijn, meer vezels eten en minder suikerhoudende dranken drinken, en minder alcohol drinken. Is uw BMI 30 of meer, vraag uw arts dan om een controle vóór de zwangerschap, die bloeddruk en bloedsuiker kan omvatten. Onze artikelen over hoe u uw BMI verlaagt en wat een BMI van 30 betekent gaan dieper in op deze onderwerpen.
Probeer niet af te vallen zodra u zwanger bent, tenzij uw arts dat adviseert. In de zwangerschap ligt de nadruk op goed eten en binnen uw bereik aankomen.
Foliumzuur en een BMI van 30 of meer
Alle vrouwen die zwanger willen worden, krijgen het advies om foliumzuur te slikken vanaf vóór de zwangerschap tot 12 weken, om het risico op neuralebuisdefecten zoals spina bifida te verlagen. De gebruikelijke dosis is 400 microgram per dag.
In het VK adviseren de NHS en het Royal College of Obstetricians and Gynaecologists (RCOG) een hogere dagelijkse dosis van 5 mg voor vrouwen met een BMI van 30 of meer, omdat obesitas samenhangt met een hoger risico op deze afwijkingen. De dosis van 5 mg is in het VK alleen op recept verkrijgbaar, dus overleg met uw huisarts. Adviezen verschillen per land: Amerikaanse richtlijnen gebruiken meestal voor iedereen de standaarddosis, dus overleg met uw eigen arts in plaats van zelf uw dosis aan te passen.
Een hogere BMI kan ook de vitamine D-spiegel beïnvloeden, en NICE adviseert alle zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven een vitamine D-supplement te nemen.
BMI na de zwangerschap
Uw lichaam heeft tijd nodig om te herstellen. Uw gewicht daalt in de eerste weken snel en daarna langzamer. Wacht minstens tot uw nacontrole na 6–8 weken voordat u aan uw BMI denkt, en reken erop dat het enkele maanden, soms een jaar, duurt voordat het zich stabiliseert.
- Doe het rustig aan. Regelmatige maaltijden, slapen wanneer het kan en geleidelijke beweging zoals wandelen helpen meer dan lijnen.
- Borstvoeding kost extra energie, dus vermijd strenge calorie-beperking zolang u voedt. Zie BMI en borstvoeding.
- Plant u nog een baby? Teruggaan naar uw gewicht van vóór de zwangerschap tussen zwangerschappen kan de risico’s de volgende keer verlagen, en NICE benadrukt dit voor vrouwen die gewicht hebben behouden.
- Had u zwangerschapsdiabetes? Vraag dan naar een bloedsuikertest na de bevalling en daarna eens per jaar, omdat uw risico op diabetes type 2 hoger is.
Uw BMI is een vertrekpunt, geen oordeel. Dit artikel is algemene informatie. Praat met uw arts of verloskundige over uw eigen zwangerschapsplannen, supplementen en zorg, en zoek meteen hulp als zorgen over eten of gewicht u beïnvloeden.
Veelgestelde vragen
Wat is een gezonde BMI vóór de zwangerschap?
Een BMI van 18,5 tot 24,9 hangt samen met het laagste gemiddelde risico in de zwangerschap. Vrouwen buiten dit bereik hebben ook gezonde zwangerschappen, maar krijgen mogelijk extra controles of ondersteuning aangeboden.
Wordt de BMI tijdens de zwangerschap berekend?
Nee. Het gewicht dat u in de zwangerschap aankomt, omvat uw baby, placenta, vocht en extra bloed, dus de BMI zegt dan niets. Uw zorg is gebaseerd op uw BMI vóór de zwangerschap, of uw gewicht bij uw eerste afspraak.
Kunt u zwanger worden met een hoge BMI?
Ja, veel vrouwen met een BMI van 30 of meer worden op natuurlijke wijze zwanger. Een hogere BMI kan de ovulatie minder regelmatig maken en het zwanger worden gemiddeld vertragen, dus ga naar uw arts als u een onregelmatige menstruatie heeft of al een jaar probeert.
Welke BMI is te hoog voor een zwangerschap?
Er is geen BMI waarbij zwangerschap niet is toegestaan. De risico’s stijgen geleidelijk vanaf een BMI van 25 en sterker boven 30, en daarom worden extra zorg en (in het VK) een hogere dosis foliumzuur aangeboden. Sommige ivf-klinieken hanteren wel BMI-grenzen.
Heeft ondergewicht invloed op de zwangerschap?
Een BMI onder 18,5 kan de menstruatie onregelmatig maken en hangt samen met een grotere kans op een baby die klein of te vroeg wordt geboren. Vrouwen met ondergewicht krijgen het advies om in de zwangerschap iets meer aan te komen, 28 tot 40 lb volgens Amerikaanse richtlijnen.
Kan ik een BMI-calculator gebruiken als ik zwanger ben?
Alleen met uw gewicht van vóór de zwangerschap. Als u uw huidige zwangere gewicht invult, krijgt u een BMI zonder betekenis, omdat die uw baby, placenta, vocht en extra bloed omvat. De calculator voor gewichtstoename in de zwangerschap gebruikt uw BMI vóór de zwangerschap om uw doelbereik te tonen.
Is een BMI van 40 veilig voor een zwangerschap?
Veel vrouwen met een BMI van 40 of meer hebben een gezonde zwangerschap, maar risico’s zoals zwangerschapsdiabetes, pre-eclampsie en trombose zijn hoger. U krijgt meestal zorg onder leiding van een gynaecoloog, extra screening en een gesprek met de anesthesioloog vóór de bevalling aangeboden. Een controle bij uw arts vóór de zwangerschap is een goede eerste stap.
Heeft de BMI invloed op een ruggenprik?
Een hogere BMI kan het plaatsen van een ruggenprik of spinale verdoving lastiger maken, en daarom adviseert het RCOG een gesprek met de anesthesioloog vóór de bevalling voor vrouwen met een BMI van 40 of meer. Een ruggenprik is meestal nog steeds mogelijk, en sommige anesthesiologen stellen voor om hem vroeg in de bevalling te plaatsen.
Bronnen
- CDC – Adult BMI categories
- WHO – Body mass index (BMI) classification
- WHO Expert Consultation. Appropriate BMI for Asian populations. Lancet 2004;363:157–163
- ACOG Committee Opinion 548 – Weight gain during pregnancy
- ACOG Practice Bulletin No. 230: Obesity in pregnancy. Obstet Gynecol 2021;137:e128–e144
- US Preventive Services Task Force. Aspirin use to prevent preeclampsia and related morbidity and mortality: recommendation statement. JAMA 2021;326:1186–1191
- CDC – Weight gain during pregnancy
- Institute of Medicine. Weight Gain During Pregnancy: Reexamining the Guidelines. National Academies Press, 2009
- Denison FC et al. Care of women with obesity in pregnancy (RCOG Green-top Guideline No. 72). BJOG 2019;126:e62–e106
- NICE PH27 – Weight management before, during and after pregnancy
- NHS – Folic acid
- NIDDK (NIH) – Health risks of overweight and obesity